Wisselvallige Belgische zomers: wen er maar aan

Door:Mick Van Loon, Annelies De Becker

13/07/12 - 12u36 Bron: IPS, The Guardian

Het grillige zomerweer beu? Afgaande op nieuwe research van Britse klimaatwetenschappers, worden we er beter aan gewend. Ze zien een patroon: nattere, koudere zomers voor onze contreien omdat de straalstroom systematisch naar beneden wordt geduwd door de accelererende opwarming in de arctische gebieden. Ze waarschuwen de Britse regering dat tegen 2015 de kostprijs door overstromingen in de UK meer dan een miljard euro per zomer zal bedragen. Ondertussen zorgt global warming in de VS voor een ander uiterste: in zowat de helft van dat land heerst momenteel de ergste droogte in meer dan honderd jaar. In 26 staten is er een noodplan in werking gezet.

Opwarming van het klimaat? Al eens goed buiten gezien? En toch. Het Britse Met Office laat weten dat de miserabele zomer met veel neerslag het gevolg is van "a particularly disturbed jet stream". De straalstroom dus, waarvan we dachten dat Armand Pien hem mee in zijn graf had genomen.

't Is de straalstroom, stupid
Die straalstroom is een wind die waait op 9 à 10 kilometer hoogte en varieert in snelheid tussen 100 en 350 kilometer per uur. Zo'n straalstroom is gemiddeld enkele duizenden kilometers lang, enkele honderden kilometers breed en een paar kilometer hoog. Hij waait van west naar oost, in de richting waarin onze planeet draait dus.
Een straalstroom ontstaat door het grote temperatuurverschil tussen de noordpool of zuidpool en de evenaar. Degene waar wij mee te maken hebben is de arctische straalstroom. Hoe dichter die straalstroom bij ons ligt, hoe meer depressies. Of, wanneer de straalstroom over of vlak langs België loopt krijgen we de ene na de andere depressie te verwerken met herhaaldelijk regen en wind. Het weer dat we nu over ons heen krijgen dus.

Missing link
Britse metereologen en klimaatwetenschappers linken nu de opwarming van ons klimaat aan het feit dat de straalstroom al verschillende jaren tijdens de zomer steeds zuidelijker aan het waaien is. Ze zeggen dat hij naar beneden gedrukt wordt omdat het in de noordpoolgebieden elk jaar warmer wordt tijdens de zomer. Terwijl wereldwijd de gemiddelde (en dat is hier wel het keywoord) temperatuur net geen 1 graad is gestegen in de zomer, ligt die de jongste jaren in arctische gebieden gemiddeld tussen 2 en 3 graden hoger. Dat zorgt ondermeer voor een steeds snellere afsmelting van het zeeijs, warmere noordelijke zeeën, warmere winden aldaar en dat heeft een serieuze impact op het weerpatroon, ondermeer dus die systematisch lager liggende straalstroom die onze zomers verpest.

Niet per se kouder, wel natter
Het betekent overigens niet dat onze zomers echt kouder worden. Ze worden wel natter en we krijgen meer een wisselvallig, grillig weerpatroon.
Meer regen ook, en hevigere regenbuien, die dan weer leiden tot meer overstromingen.
Ook van bijvoorbeeld de recordhittes in november vorig jaar zijn de klimaatwetenschappers nu zeker dat die te wijten was aan ons steeds sneller veranderend klimaat.

Rampdroogte in VS
In de VS ondervinden ze intussen de andere kant van de medaille: daar heerst in 26 staten de ergste droogte in meer dan honderd jaar. Een nationaal rampenplan is gisteren in werking gezet dat ongeveer één op drie landbouwers en veetelers in de VS moet helpen om die droogte te overleven.
Tussen juli 2011 en juni 2012 bedroeg de gemiddelde temperatuur in de Verenigde Staten 13,3 graden Celsius. Dat is niet alleen 1,78 graden meer dan gemiddeld, het betekent ook dat de voorbije twaalf maanden de warmste waren die ooit gemeten zijn in de VS.
De eerste zes maanden van dit jaar waren eveneens de warmste ooit. In alle regio's van de Verenigde Staten behalve het noordwesten werden record- of bijna-recordtemperaturen opgemeten. Sinds begin juli kampen grote delen van het land met een nieuwe hittegolf. Net als vorig jaar overigens, en bijna niemand twijfelt nog dat ook dit een patroon is veroorzaakt door de versnelde opwarming van ons klimaat.
California, Oregon, Nevada, Utah, Arizona, New Mexico, Colorado, Nebraska, Wyoming, Kansas, Oklahoma, Texas, Louisiana, Arkansas, Missouri, Kentucky, Tennessee, Illinois, Indiana, Alabama, Mississippi, Georgia, South Carolina, Florida, Delaware en Hawaii zijn het hardst getroffen. Slechts 40 procent van de oogst in de VS is voorlopig "zeker".

Blik in de toekomst
Door de hitte en droogte zijn er ook weer enorme bosbranden in ondermeer Utah, Idaho, Colorado, Arizona en New Mexico.
"Wat we nu zien is een blik op hoe de klimaatverandering eruit ziet. Ze zal eruitzien als hitte, als branden, als dit soort natuurrampen. Deze ramp geeft een levendig beeld van onze toekomst", zegt Michael Oppenheimer, van het VN-klimaatpanel in de Britse krant The Guardian.
Zijn collega Jonathan Overpeck van de Universiteit van Arizona is het daar mee eens. "De extra hitte verhoogt de kans op hittegolven, droogte, stormen en bosbranden. Dit is precies waar ik en veel andere klimaatwetenschappers voor hebben gewaarschuwd." Ook verschillende rapporten van overheidsinstellingen, zoals Nationale Onderzoeksraad, hebben al gewaarschuwd voor meer en intensere bosbranden in de westelijke staten naarmate de temperatuur stijgt.
Toch wordt de link nauwelijks vermeld in de berichtgeving. Uit een studie van de Amerikaanse mediawaakhond MediaMatters blijkt dat in 97 procent van de berichtgeving geen enkele verwijzing staat naar de opwarming van het klimaat. Bij televisieberichtgeving is het percentage nog lager met 1,6 procent. Kranten doen het met 6 procent iets beter.

Waarnemers vermoeden dat de media bewust kiezen om de klimaatverandering niet te noemen omdat ze het thema ondanks de wetenschappelijke consensus en de officiële erkenning van een verband aanvoelen als controversieel en politiek geladen.

Ecologische voetafdruk Belg bij de grootste

di 15/05/2012 - 07:12
VRT De ecologische voetafdruk van een Belg is de op 5 na grootste van de hele wereld. Alleen Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Denemarken en de VS scoren slechter. Dat zegt WWF in het tweejaarlijkse Live Planet Report.

Belga

Vooral in de tropen is de situatie dramatisch met een terugval van 61%. In de gematigde gebieden zoals bij ons was er wel een toename, maar WWF waarschuwt. "Als we de toestand over meerdere eeuwen bekijken, zouden we wel een terugval zien."

"De Living Planet Index is de thermometer van onze planeet en die staat duidelijk in het rood. Als we deze diagnose negeren zullen er belangrijke consequenties zijn voor de mensheid. We kunnen een toekomst maken die voedsel, water en energie opbrengt voor 9 of 10 miljard mensen die de planeet in 2050 zal moeten onderhouden", zo klinkt het. "Maar het is daarbij geen optie om op de huidige manier verder te gaan."

Bewerkt door: Astrid Snoeys 

10/05/12 - 15u00  Bron: IPS

Softwaregigant Microsoft wil binnen het jaar volledig klimaatneutraal zijn. Niet door de uitstoot te compenseren, zoals veel andere bedrijven doen, maar door de eigen afdelingen een prijs voor hun uitstoot op te leggen.

"Bij het begin van fiscaal jaar 2013, dat op 1 juli 2012 start, zal Microsoft klimaatneutraal worden over al onze operaties, inclusief datacentra, softwarelabo's, luchttransport en kantoorgebouwen", schrijft chief operating officer Kevin Turner in een persbericht.

Interne taks
Het bedrijf kiest voor een interne CO2-taks, die door alle afdelingen in meer dan honderd landen betaald zal moeten worden. Op die manier worden alle geledingen van het bedrijf verplicht over hun eigen klimaatafdruk na te denken, inclusief de klimaatintensieve datacentra. 

Alle afdelingen worden zo gestimuleerd om op zoek te gaan naar een efficiëntere werkwijze, een lager brandstofgebruik en klimaatvriendelijk transport. De overblijvende CO2-uitstoot wordt gecompenseerd via de aankoop van CO2-kredieten."Ik ben vooral enthousiast over dat deel van het plan", schrijft Turner, "dat klimaatbewustzijn stimuleert in elk onderdeel van ons bedrijf over de hele wereld."

Aanmoediging
Vanaf 1 juli moeten alle afdelingen de kosten van CO2-uitstoot integreren in hun begroting. Ze betalen een bedrag per ton CO2, geld dat in een centraal fonds gestort wordt waarmee Microsoft CO2-kredieten of hernieuwbare energie kan aankopen. 

Microsoft hoopt met de beslissing ook andere bedrijven in de sector aan te zetten hetzelfde te doen. "We zijn er ons van bewust dat we niet het eerste bedrijf zijn dat klimaatneutraal wil worden, maar we hopen dat onze beslissing andere bedrijven, groot en klein, kan aanmoedigen om te kijken wat zij kunnen doen om dit belangrijke probleem op te lossen."

 Meer droogtes, insecten en overstromingen: wetenschap ziet toekomst somber in

Bewerkt door:Steven Alen
8/05/12 - 02u25 Bron: dpa

Sprinkhanen storten zich op gewassen.© thinkstock.

Elk jaar stoten we dubbel zoveel broeikasgassen uit als bossen en zeeën kunnen opnemen

De Club van Rome schetst in een nieuw rapport met de naam '2052' een somber toekomstbeeld voor onze planeet, met meer droogtes, overstromingen en insecten. In de tweede helft van de eenentwintigste eeuw belooft het er niet beter op te worden. "De negatieve effecten zullen duidelijk zijn", schrijft auteur Jorgen Randers, een Noors econoom en toekomstonderzoeker.

Jorgen Randers © epa.

"Het zeeniveau zal met een halve meter stijgen, het ijs aan de Noordpool zal elke zomer smelten en zowel landbouwers als vakantiegangers zullen door de extreme weersomstandigheden getroffen worden", zei Randers bij de voorstelling van zijn resultaten in Rotterdam. "Elk jaar stoten we dubbel zoveel broeikasgassen uit als bossen en zeeën kunnen opnemen."
Volgens Randers zal de uitstoot van broeikasgassen pas in 2030 haar hoogtepunt bereiken. Dat is te laat om de globale temperatuursstijging op 2 graden te begrenzen, hoewel die grens nog altijd beschouwd wordt als een aanvaardbare limiet.

Business as usual is geen optie als we onze kleinkinderen een duurzame planeet willen achterlaten Ian Johnson

Economie
Nog volgens Randers brengt de economie met haar continue groei het klimaat in gevaar. De onderzoekers berekenden dat de economie bovendien geen winst meer maakt, in vergelijking met de prijs van de milieuvervuiling. Het Bruto Nationaal Product (BNP) zou volgens hun berekeningen langzamer stijgen dan verwacht, omdat zowel de bevolking- als de productiviteitsgroei zal afnemen. In 2040 zal de wereldbevolking met 8,1 miljard haar hoogste punt bereiken.

Het ijs aan de Noordpool zal elke zomer smelten.© epa.

"Business as usual is geen optie als we onze kleinkinderen een duurzame planeet willen achterlaten", zei Ian Johnson, secretaris-generaal van de Club van Rome. "Er valt geen tijd meer te verliezen."

Eerdere waarschuwing
Het rapport verschijnt veertig jaar na het eerste grote onderzoek van de Club van Rome, waaraan ook Randers meeschreef. Al in 1972 waarschuwden de onderzoekers van de Club van Rome voor grenzeloze groei en voor milieuvervuiling.

"Overheden falen om klimaatsverandering te stoppen"

Bewerkt door: Astrid Snoeys

25/04/12 - 12u15 Bron: The Guardian

Vandaag zitten de ministers van Energie van de grootste economieën ter wereld samen in Londen. Onderwerp is de klimaatsverandering en hoe men naar hernieuwbare energiebronnen kan overschakelen. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) waarschuwt voor de ernstige gevolgen van de blijvende globale verslaving aan fossiele brandstoffen. "Aan dit tempo stijgt de globale temperatuur met 6°C tegen het einde van deze eeuw. Dat zou catastrofale gevolgen met zich meebrengen", aldus Maria van der Hoeven, voorzitter van het IEA.

Maria van der Hoeven, voorzitter van het IEA.© Photonews.

Omdat overheden hopeloos achterop geraken met het zoeken naar energie met een lage CO²-uitstoot, worden de vooropgestelde doelen om koolstofuitstoot te verminderen haast onbereikbaar en komt de catastrofale klimaatverandering steeds dichterbij. 

Vandaag zal het Internationaal Energie Agentschap (IEA), de grootste onafhankelijke autoriteit op het vlak van energie, de ministers van Energie van de grootste economieën en vervuilers waarschuwen in een vergadering in Londen.

Breekpunt
Maria van der Hoeven, voorzitster van het IEA, schreef in de Britse krant The Guardian vandaag: "Het globale energiesysteem wordt naar een breekpunt geduwd. Onze verslaving aan fossiele brandstoffen wordt elk jaar groter", aldus van der Hoeven. "Er zijn genoeg alternatieve groene energiebronnen ter beschikking, maar er wordt niet snel genoeg naar overgeschakeld om mogelijk desastreuze gevolgen af te wenden."
Van der Hoeven waarschuwt dat aan dit tempo de globale temperatuur met 6°C gestegen zal zijn tegen het einde van deze eeuw. Door die temperatuurstijging zou het in vele gebieden onmogelijk worden om land te bewerken en zou het zeeniveau markant stijgen, met grote volksverhuizingen tot gevolg.

"Onaanvaardbaar"
Van der Hoeven, van wie de bevindingen door een plaatsvervanger gepresenteerd zullen worden op de 'Third Clean Energy Ministerial', plaatst de schuld bij beleidsvoerders en daagt de ministers uit iets te veranderen aan het CO²-probleem.
"De huidige stand van zaken is onaanvaardbaar, precies omdat we een verantwoordelijkheid dragen en een ultieme mogelijkheid hebben om iets te veranderen", zegt van der Hoeven. "De CO²-uitstoot, gerelateerd aan energie, bereiken historische hoogtes. Het energieverbruik en de CO²-uitstoot zou aan dit tempo tegen 2020 met een derde toenemen, en tegen 2050 zelfs verdubbelen. Dat zou de globale temperatuur met 6°C verhogen tegen het einde van deze eeuw."

Cameron
De Britse premier David Cameron zorgde voor controverse. Hij had een belangrijke toespraak op het congres gepland, en het zou zijn eerste optreden zijn over milieuzaken sinds zijn verkiezing. Maar Cameron krabbelde terug en gaf slechts enkele opmerkingen in een rondetafelgesprek.

"De speech was gepland als een belangrijke interventie. De beslissing om zijn speech niet te geven is een groot falen van leiderschap", zegt David Nussbaum, voorzitter van de Britse tak van het WWF. "Nu de aanpak van zijn klimaat- en energiebeleid overhoop ligt, vragen mensen zich af welk standpunt Cameron inneemt in deze belangrijke thema's."

Hernieuwbare energie
De IEA tekende de vooruitgang van de uitstootvermindering op in een rapport aan de hand van 11 belangrijke indicatoren, waaronder hernieuwbare energie, nucleaire energie en het verwerken van koolstof. Uit de bevindingen bleek dat slechts één van de vooropgestelde doelen gehaald zou worden. Sommige technologieën, waarop de overheid rekende om de uitstoot te verminderen zoals het verwerken van koolstof, zijn nog niet eens gelanceerd na jaren van ontwikkeling.
Volgens het Agentschap moet de wereld tegen 2020 28% van zijn elektriciteit genereren met hernieuwbare bronnen, en 47% tegen 2035. Momenteel vertegenwoordigen hernieuwbare bronnen slechts 16% van de globale energievoorziening.

Fukushima
Nog geen enkel van de 40 elektrische centrales, die met de technologie van koolstofverwerking uitgerust zouden zijn, is gebouwd en plannen voor nieuwe nucleaire centrales zijn op pauze gezet door de ramp in Fukushima vorig jaar. Deze opgelopen achterstand moet elders goed gemaakt worden om een catastrofe te vermijden.
Het Internationaal Energie Agentschap had wel enkele lichtpuntjes te melden. Zo staan de technologie van hernieuwbare energiebronnen als zonnepanelen, windturbines aan land en stuwdammen op punt. De capaciteit van deze energiebronnen is echter beperkt. Stuwdammen kunnen haast niet meer gebouwd worden en andere technologieën zoals windturbines in zee moeten nog verder ontwikkeld worden.

"Ongelooflijk grote kans"
Op de ontmoeting van vandaag wordt verwacht dat de ministers zullen praten over internationale samenwerking rond energie met een lage uitstoot, en hoe het ondernemingen kan aanmoedigen om in de nodige infrastructuur te investeren.
"De ministers die deze week samenkomen hebben een ongelooflijk grote kans voor zich. Ik hoop dat ze naar onze waarschuwing luisteren en dat ze zullen handelen om de veiligheid te garanderen en te genieten van de voordelen voor de economie en het milieu", besluit van der Hoeven.

We moeten de helft minder vlees eten tegen 2050.

Bewerkt door:Hanne Adriaen
17/04/12 - 12u56 Bron: IPS

Als we uitgaan van de scenario's die het VN-klimaatpanel in 2007 uittekende, dan moeten we tegen 2050 onze vleesconsumptie gemiddeld met de helft verminderen, zegt Eric Davidson, auteur van de studie. Davidson is directeur van het Woods Hole Research Center, een belangrijk centrum voor oceaanonderzoek in de Verenigde Staten. Een van de onderzoeksdomeinen van het centrum is de klimaatverandering.

Minder vlees betekent minder N2O (distikstofmonoxide of lachgas), een krachtig broeikasgas dat samen met gassen als CO2 en methaan verantwoordelijk wordt gehouden voor de klimaatwijziging.
Het grootste deel van de door de mens veroorzaakte N2O-uitstoot komt van de landbouw, via mest en (stikstofhoudende) kunstmest. Dat heeft veel te maken met de consumptie van rood vlees. Die neemt nog steeds toe, zowel in de rijke als in de arme landen. Doordat stikstofhoudende meststoffen belangrijk zijn in de moderne voedselproductie en de wereldbevolking snel aangroeit, is het niet eenvoudig om de N2O-uitstoot te verminderen, zegt Davidson.
Een optie is een andere methode ontwikkelen om de dieren te voederen. Maar het zou nog efficiënter zijn om de vleesconsumptie zelf fors te verminderen, vindt Davidson.
Hij ziet twee grote voordelen: het doet de vraag naar kunstmest dalen en vermindert de hoeveelheid dierlijke mest.
Is zo'n drastische vermindering van vleesconsumptie haalbaar? "Als je me dertig jaar geleden gevraagd had of roken ooit verboden zou worden in cafés, dan zou ik eens goed gelachen hebben", zegt Davidson. "Ik zou niet gedacht hebben dat ik dit nog zou meemaken, maar ondertussen is het wel werkelijkheid geworden."
Zijn studie geeft aan dat een tussenstap, de vervanging van rood vlees door bijvoorbeeld varkens- of kippenvlees, al een behoorlijke reductie oplevert.

23/12/2011

Helft van aardoppervlak zal veranderen door opwarming

Tegen het einde van deze eeuw zal de opwarming van de aarde de ecosystemen op het aardoppervlak ingrijpend doen veranderen. Bijna 40 procent van de bossen, graslanden of toendra's zullen evolueren naar een andere begroeiing, blijkt uit onderzoek van de NASA.Onderzoekers van de NASA sloegen de handen ineen met wetenschappers van het California Institute of Technology in Pasadena om met computermodellen te simuleren hoe de ecosystemen op aarde zullen reageren op de klimaatverandering. Ze publiceerden hun bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift Climatic Change.

De resultaten wijzen op een groeiende ecologische druk op de ecosystemen, dier- en plantensoorten die harder moeten vechten om te overleven en veel migratie van soorten. De opwarming verstoort ook het ecologisch evenwicht en de wederzijdse relaties tussen soorten, vermindert de biodiversiteit en heeft een negatieve invloed op de cyclus van water en energie.

"Meer dan 25 jaar lang hebben wetenschappers gewaarschuwd voor de gevolgen van de klimaatverandering die door de mens is veroorzaakt", zegt Jon Bergengren, een van de onderzoekers. "Onze studie biedt een nieuw perspectief op de klimaatverandering en kijkt naar de ecologische impact van een opwarming van enkele graden. Hoewel waarschuwingen voor smeltende gletsjers, een stijgende zeespiegel en dergelijke illustratief en belangrijk zijn, zijn het de ecologische consequenties die uiteindelijk de doorslag geven."

Te snelle migratie
De wetenschappers maakten gebruik van een computermodel om de gevolgen te bestuderen van de voorspellingen van het VN-klimaatpanel. Ze gingen uit van een verdubbelde concentratie van broeikasgassen tegen 2100, met een temperatuurstijging van 2 tot 4 graten als gevolg. Dat is vergelijkbaar met het einde van de laatste ijstijd, maar het gaat wel ongeveer honderd keer zo snel.

Plantensoorten die geconfronteerd worden met klimaatverandering, migreren in veel gevallen van generatie op generatie omdat ze maar binnen een bepaald klimaat kunnen groeien. Maar de huidige klimaatverandering voltrekt zich zo snel dat heel wat soorten niet kunnen volgen. Menselijke activiteit zoals landbouw vormt bovendien op veel plaatsen een hindernis voor die migratie.

De onderzoekers identificeerden wereldwijd enkele "hotspots" waar de verandering van soorten het meest ingrijpend zal zijn. In de studie noemen ze de Himalaya, Oost-Afrika, Madagaskar, het gebied rond de Middellandse Zee en de regio rond de Grote Meren in Noord-Amerika als meest kwetsbaar. (ips/gb)

12/12/2011

UN climate meeting moves on global treaty